वैधानिक निर्देशिका
भारतीय न्याय संहिता (BNS) २०२३
भारतीय न्याय संहिता (BNS) आणि भारतीय दंड संहिता (IPC) यांमधील वैधानिक शब्दकोश व प्रक्रियात्मक तुलना. जामीन पात्रता, दखलपात्रता आणि कलम ३५(३) बीएनएसएस अटक संरक्षण तपासा.
भारताचे फौजदारी कायदेमालमत्तेविरुद्धचे गुन्हे
चोरी, घरफोडी, जबरी चोरी, खंडणी, दरोडा, अपहार, विश्वासघात, फसवणूक, बनावटगिरी, आग लावणे आणि अनधिकृत प्रवेश यासंबंधी वैधानिक तरतुदी.
चोरीबद्दल शिक्षा
कोणत्याही व्यक्तीच्या संमतीशिवाय तिच्या ताब्यातील जंगम मालमत्ता अप्रामाणिक हेतूने हलवणे किंवा नेणे.
हिसकावणे (स्नॅचिंग)
कोणत्याही व्यक्तीच्या अंगावरील दागिने, मोबाईल किंवा वस्तू अचानक वेगाने हिसकावून पळून जाणे.
निवासगृहात चोरी
राहते घर, तंबू, इमारत किंवा पूजास्थळातून संमतीशिवाय कोणतीही मालमत्ता चोरणे.
मालकाच्या ताब्यातील मालमत्तेची कारकून किंवा नोकराकडून चोरी
कारकून, नोकर किंवा कर्मचाऱ्याने आपल्या मालकाच्या ताब्यातील मालमत्तेची चोरी करणे.
खंडणी उकळणे (जबरदस्तीने वसुली)
कोणत्याही व्यक्तीला भीती दाखवून तिच्याकडून कोणतीही मालमत्ता किंवा मौल्यवान दस्तऐवज बळजबरीने स्वतःकडे हस्तांतरित करून घेणे.
जबरी चोरी (दरोडा)
चोरी करताना किंवा चोरीचा माल नेताना कोणाचाही जीव घेणे, दुखापत करणे किंवा धाकदपटशा दाखवणे.
दरोडा (पाच किंवा अधिक व्यक्तींकडून)
पाच किंवा अधिक व्यक्तींनी एकत्रितपणे जबरी चोरी करणे किंवा करण्याचा प्रयत्न करणे.
मालमत्तेचा अप्रामाणिक गैरवापर किंवा अफरातफर
सापडलेली किंवा हाती आलेली जंगम मालमत्ता अप्रामाणिक हेतूने स्वतःच्या फायद्यासाठी वापरणे.
फौजदारी विश्वासघात (अमानत गैरव्यवहार)
विश्वासाने स्वाधीन केलेल्या मालमत्तेचा अप्रामाणिकपणे स्वतःच्या फायद्यासाठी वापर करणे किंवा अफरातफर करणे.
चोरीची मालमत्ता अप्रामाणिकपणे स्वीकारणे
मालमत्ता चोरीची आहे हे माहीत असताना ती खरेदी करणे, ताब्यात ठेवणे किंवा लपवण्यास मदत करणे.
फसवणूक आणि अप्रामाणिकपणे मालमत्ता देण्यास प्रवृत्त करणे
कोणत्याही व्यक्तीची फसवणूक करून तिला अप्रामाणिकपणे कोणतीही मालमत्ता देण्यास किंवा मौल्यवान दस्तऐवज बदलण्यास भाग पाडणे.
दुसऱ्याचे रूप धारण करून फसवणूक करणे
स्वतः दुसरी व्यक्ती असल्याची बतावणी करून फसवणूक करणे.
गैरहानी होण्याची शक्यता असल्याची माहिती असताना फसवणूक करणे
फसवणूक करताना दुसऱ्या व्यक्तीचे कायदेशीर नुकसान होईल हे पूर्ण माहीत असताना कृत्य करणे.
अपकृत्य आणि मालमत्तेचे नुकसान करणे
कोणत्याही व्यक्तीच्या मालमत्तेचा नाश करून किंवा तिचे मूल्य कमी करून आर्थिक नुकसान पोहोचवणे.
आग किंवा स्फोटक पदार्थाने नुकसान पोहोचवणे
आग लावून किंवा स्फोटक पदार्थांचा वापर करून मालमत्तेचे मोठे नुकसान करणे.
गुन्हेगारी स्वरूपाचे अतिक्रमण आणि गृह-अतिक्रमण
दुसऱ्या व्यक्तीच्या ताब्यातील मालमत्तेत गुन्हा करण्याच्या, अथवा अपमानित किंवा त्रस्त करण्याच्या हेतूने बेकायदेशीरपणे प्रवेश करणे.
लपून गृह-अतिक्रमण किंवा घरफोडी
घर किंवा इमारतीच्या मालकाला न समजेल अशा गुप्त मार्गाने लपून घरात शिरणे किंवा घरफोडी करणे.
रात्री घरफोडी करणे
सूर्यास्तानंतर आणि सूर्योदयापूर्वी कोणत्याही इमारतीचे कुलूप तोडून किंवा खिडकीतून आत शिरून घरफोडी करणे.
बनावट दस्तऐवज आणि खोटेपणाशी संबंधित गुन्हे
फसवणूक, बनावट कागदपत्रे तयार करणे, मौल्यवान दस्तऐवजांची बनावटगिरी आणि इलेक्ट्रॉनिक नोंदींमधील फेरफार संबंधी कायदेशीर तरतुदी.
बनावट दस्तऐवज तयार करणे (बनावटगिरी)
फसवणूक करण्याच्या किंवा हक्क प्रस्थापित करण्याच्या हेतूने खोटे दस्तऐवज किंवा इलेक्ट्रॉनिक सही तयार करणे.
फसवणुकीच्या उद्देशाने बनावटगिरी करणे
दुसऱ्या व्यक्तीला फसवून मालमत्ता हडपण्यासाठी बनावट कागदपत्रे तयार करणे.
फसवणुकीच्या उद्देशाने बनावट दस्तऐवज तयार करणे
फसवणूक यशस्वी व्हावी या उद्देशाने कोणत्याही खोट्या कागदपत्रांची निर्मिती करणे.
बनावट दस्तऐवज खरा म्हणून वापरणे
कागदपत्र बनावट आहे हे माहीत असताना ते खरे दस्तऐवज म्हणून न्यायालयात किंवा कार्यालयात सादर करणे.
मानवी शरीराविरुद्धचे गुन्हे
खून, खुनाचा प्रयत्न, सदोष मनुष्यवध, निष्काळजीपणा, आत्महत्येस प्रवृत्त करणे, दुखापत, गंभीर दुखापत, ॲसिड हल्ला, बेकायदेशीर डांबून ठेवणे, अपहरण आणि मानवी तस्करीसंबंधी वैधानिक कलमे.
खुनाबद्दल शिक्षा
जाणीवपूर्वक कोणत्याही व्यक्तीचा जीव घेणे किंवा मृत्यू ओढवेल याची खात्री असताना अत्यंत धोकादायक कृत्य करणे.
खुनाचा प्रयत्न
एखाद्या व्यक्तीचा खून करण्याच्या उद्देशाने कृत्य करणे, परंतु ती व्यक्ती जिवंत वाचणे.
सदोष मनुष्यवध (खून नसलेला)
पूर्वविचार न करता किंवा अचानक चिथावणीमुळे मृत्यू घडवून आणणे जे कायद्यानुसार खून मानले जात नाही.
निष्काळजीपणामुळे मृत्यू घडवून आणणे
कोणत्याही व्यक्तीच्या मृत्यूस निष्काळजीपणाच्या किंवा बेपर्वाईच्या कृत्याने कारणीभूत ठरणे जे सदोष मनुष्यवध मानले जात नाही (अपघातात मृत्यूसह).
आत्महत्येस प्रवृत्त करणे (चिथावणी देणे)
एखाद्या व्यक्तीस तीव्र छळ करून किंवा कट रचून आत्महत्या करण्यास भाग पाडणे.
सदोष मनुष्यवधाचा प्रयत्न
सदोष मनुष्यवध ठरेल असे कृत्य करणे, परंतु मृत्यू न ओढवणे.
शासकीय अधिकार रोखण्यासाठी आत्महत्येचा प्रयत्न
शासकीय अधिकाऱ्याला त्याचे कायदेशीर कर्तव्य करण्यापासून रोखण्यासाठी आत्महत्येचा प्रयत्न करणे.
दुखापत करणे (स्वेच्छेने इजा पोहोचवणे)
कोणत्याही व्यक्तीला शारीरिक वेदना, रोग किंवा दुर्बलता निर्माण करण्याच्या उद्देशाने कृत्य करणे.
प्रक्षोभनामुळे दुखापत करणे
अचानक आणि गंभीर चिथावणी मिळाल्यामुळे रागाच्या भरात दुखापत पोहोचवणे.
स्वेच्छेने गंभीर दुखापत पोहोचवणे
हाड मोडणे, डोळा किंवा कान निकामी करणे अथवा २० दिवसांपेक्षा जास्त काळ तीव्र शारीरिक वेदना निर्माण करणे.
घातक शस्त्रांनी दुखापत किंवा गंभीर दुखापत करणे
तलवार, चाकू, बंदूक, आग, विष किंवा इतर धोकादायक साधनांनी कोणालाही दुखापत करणे.
घातक शस्त्रांनी गंभीर दुखापत पोहोचवणे
तलवार, बंदूक किंवा अग्नीच्या साहाय्याने जीवघेणी गंभीर दुखापत करणे.
ॲसिड फेकून दुखापत किंवा गंभीर दुखापत करणे
कोणत्याही व्यक्तीवर ॲसिड फेकून तिचे शरीर विद्रूप करणे अथवा तीव्र दुखापत पोहोचवणे.
इतरांचे जीवन किंवा सुरक्षितता धोक्यात आणणारे कृत्य
कोणतेही निष्काळजी कृत्य करून लोकांचा जीव अथवा वैयक्तिक सुरक्षितता धोक्यात घालणे.
बेकायदेशीर अडवणूक
एखाद्या व्यक्तीला ज्या दिशेने जाण्याचा कायदेशीर हक्क आहे, त्या दिशेने जाण्यापासून तिला जाणीवपूर्वक अडवणे.
बेकायदेशीर डांबून ठेवणे
एखाद्या व्यक्तीला ठराविक मर्यादा किंवा खोलीच्या बाहेर जाण्यापासून पूर्णपणे रोखून डांबणे.
शासकीय कर्मचाऱ्याला कर्तव्य बजावण्यापासून रोखण्यासाठी हल्ला
शासकीय कर्मचाऱ्यावर हल्ला करून त्याला त्याचे सरकारी काम करण्यापासून रोखणे.
अपहरण
कायदेशीर पालकाच्या संमतीशिवाय अल्पवयीन मुलाला नेणे किंवा कोणालाही फसवून पळवून नेणे.
खून करण्यासाठी किंवा खंडणीसाठी अपहरण करणे
कोणत्याही व्यक्तीचा खून करण्याच्या किंवा खंडणी उकळण्याच्या उद्देशाने तिचे अपहरण करणे.
मानवी तस्करी
शारीरिक शोषण, वेश्याव्यवसाय किंवा वेठबिगारीसाठी व्यक्तींची खरेदी-विक्री किंवा वाहतूक करणे.
महिला आणि विवाहाविरुद्धचे गुन्हे
बलात्कार, लग्नाचे आमिष दाखवून लैंगिक शोषण, लैंगिक छळ, विनयभंग, पाठलाग करणे, हुंडाबळी, आणि पती किंवा नातेवाईकांकडून होणारी क्रूरता यासंबंधी कायदेशीर संरक्षण.
बलात्काराबद्दल शिक्षा
स्त्रीच्या इच्छेविरुद्ध, संमतीशिवाय अथवा भीती दाखवून तिच्याशी लैंगिक अत्याचार करणे.
फसवणूक करून किंवा लग्नाचे खोटे वचन देऊन लैंगिक संबंध
ओळख लपवून किंवा लग्नाचे खोटे आमिष दाखवून महिलेशी शारीरिक संबंध प्रस्थापित करणे.
सामूहिक बलात्कार (गँगरेप)
दोन किंवा अधिक व्यक्तींनी मिळून एकाच महिलेवर लैंगिक अत्याचार करणे.
महिलेच्या विनयभंगाच्या हेतूने हल्ला किंवा फौजदारी बळाचा वापर
कोणत्याही महिलेची अब्रू किंवा मर्यादा भंग करण्याच्या उद्देशाने तिच्यावर हल्ला करणे किंवा बळ वापरणे.
लैंगिक छळवणूक
शारीरिक जवळीक साधण्याचा नकोसा प्रयत्न, लैंगिक संबंधांची मागणी करणे किंवा अश्लील साहित्य दाखवणे.
महिलेची वस्त्रे काढण्याच्या हेतूने तिच्यावर हल्ला करणे
महिलेची वस्त्रे उतरवण्यासाठी अथवा तिला विवस्त्र करण्यासाठी बळाचा वापर करणे.
लपून पाहणे (व्हॉयरिझम)
महिलेच्या खाजगी कृती करतानाचे छायाचित्र काढणे किंवा तिच्या नकळत तिच्यावर पाळत ठेवणे.
पाठलाग करणे व सायबर स्टॉकिंग
महिलेने नकार दर्शवला असतानाही तिचा सतत पाठलाग करणे अथवा इंटरनेटवर तिच्यावर पाळत ठेवणे.
महिलेच्या विनयभंगाचा हेतू ठेवून शब्द, अंगविक्षेप किंवा कृत्य
महिलेची मर्यादा भंग व्हावी या हेतूने अश्लील शब्द बोलणे, अंगविक्षेप करणे किंवा तिच्या खाजगी आयुष्यात डोकावणे.
हुंडाबळी (हुंड्यामुळे मृत्यू)
विवाहानंतर सात वर्षांच्या आत महिलेचा अनैसर्गिक मृत्यू होणे आणि मृत्यूपूर्वी हुंड्यासाठी तिचा छळ झालेला असणे.
पती किंवा पतीच्या नातेवाईकांकडून महिलेशी क्रूरता
विवाहित महिलेचा पती किंवा त्याचे नातेवाईक यांनी तिच्याशी शारीरिक किंवा मानसिक क्रूर वर्तन करणे, किंवा हुंड्यासाठी तिचा छळ करणे.
क्रूरतेची व्याख्या आणि व्याप्ती
पती किंवा नातेवाईकांकडून महिलेशी शारीरिक इजा, मानसिक त्रास अथवा मालमत्तेच्या बेकायदेशीर मागणीसाठी छळ करणे.
विवाहासाठी सक्ती करण्याच्या उद्देशाने महिलेचे अपहरण
महिलेची संमती नसताना विवाहाची सक्ती करण्यासाठी अथवा लैंगिक अत्याचारासाठी तिचे अपहरण करणे.
महिलेच्या विनयभंगाच्या हेतूने तिच्यावर हल्ला
महिलेच्या लज्जेचा अनादर करण्याच्या हेतूने तिच्यावर शारीरिक हल्ला करणे.
सार्वजनिक शांतता, संघटित गुन्हेगारी आणि रस्ता सुरक्षा
समान उद्देश, कट, संघटित गुन्हेगारी टोळ्या, बेकायदेशीर जमाव, दंगल, निष्काळजीपणे वाहन चालवणे, धमकी आणि अब्रुनुकसानी यासंबंधी वैधानिक तरतुदी.
Joint Liability / Acts Done in Furtherance of Common Intention
Rule of joint vicarious liability where a criminal act is done by several persons in furtherance of the common intention of all.
फौजदारी कट रचणे (कॉन्स्पिरसी)
दोन किंवा अधिक व्यक्तींनी कोणताही बेकायदेशीर गुन्हा करण्यासाठी आपापसात संगनमत किंवा करार करणे.
संघटित गुन्हेगारी आणि सायबर सिंडिकेट
आर्थिक किंवा भौतिक फायद्यासाठी टोळी बनवून हिंसक गुन्हे, खंडणी, सायबर गुन्हेगारी अथवा अंमली पदार्थांची तस्करी करणे.
लहान संघटित गुन्हेगारी
टोळीने केलेली पॉकेटमारी, फसवणूक, तिकीट काळाबाजार किंवा अनधिकृत जुगार.
दहशतवादी कृत्य
भारताचे सार्वभौमत्व किंवा सुरक्षितता धोक्यात आणण्यासाठी स्फोट, बॉम्ब किंवा हिंसेचा वापर करणे.
बेकायदेशीर जमाव (५ किंवा अधिक व्यक्ती)
कायदेशीर अधिकारास विरोध करण्याच्या किंवा गुन्हा करण्याच्या उद्देशाने पाच किंवा अधिक व्यक्ती एकत्रित येणे.
बेकायदेशीर जमावाचा सदस्य सामाईक उद्दिष्ट गुन्ह्यास जबाबदार
बेकायदेशीर जमावाने सामाईक उद्दिष्ट पूर्ण करताना गुन्हा केल्यास उपस्थित असलेला प्रत्येक सदस्य समान दोषी मानला जाणे.
दंगल घडवणे (बळाचा वापर करून)
बेकायदेशीर जमावाने किंवा त्यातील सदस्याने हिंसाचार अथवा बळाचा वापर करून सार्वजनिक शांतता भंग करणे.
सार्वजनिक ठिकाणी भांडण (दंगल सदृश मारामारी)
दोन किंवा अधिक व्यक्तींनी सार्वजनिक ठिकाणी आपापसात मारामारी करून शांतता भंग करणे.
शासकीय कर्मचाऱ्याने जारी केलेल्या कायदेशीर आदेशाचा अवमान
जिल्हाधिकारी, दंडाधिकारी किंवा पोलिसांनी जारी केलेल्या जमावबंदी वा नियमांचे उल्लंघन करणे.
शासकीय कर्मचाऱ्याला दुखापतीची धमकी देणे
शासकीय कर्मचाऱ्याला त्याचे कर्तव्य करण्यापासून परावृत्त करण्यासाठी दुखापतीची धमकी देणे.
सार्वजनिक रस्त्यावर वेगाने किंवा निष्काळजीपणे वाहन चालवणे
सार्वजनिक मार्गावर मानवी जीव धोक्यात येईल अशा बेपर्वाईने वाहन चालवणे किंवा धावणे.
सार्वजनिक मार्गावर अडथळा किंवा धोका निर्माण करणे
सार्वजनिक रस्त्यावर वस्तू टाकून, बांधकाम करून किंवा अडथळा निर्माण करून लोकांच्या येण्या-जाण्यात धोका निर्माण करणे.
प्राण्यांच्या संदर्भात निष्काळजी वर्तन
पाळीव किंवा हिंस्त्र प्राण्यांच्या बाबतीत निष्काळजी राहून इतरांचा जीव धोक्यात आणणे.
सार्वजनिक उपद्रव (पब्लिक न्यूसन्स)
सार्वजनिक जागेवर घाण करणे, प्रचंड आवाज करणे किंवा इतरांना सामान्य त्रासाला कारणीभूत ठरणे.
अश्लील पुस्तके किंवा वस्तूंची विक्री
अश्लील पुस्तके, रेखाचित्रे, चित्रे किंवा वस्तू विकणे, भाड्याने देणे अथवा वितरित करणे.
गुन्हेगारी धाकदपटशा (धमकावणे)
एखाद्या व्यक्तीला तिच्या शरीरास, प्रतिमेस किंवा मालमत्तेस नुकसान पोहोचवण्याची धमकी देऊन भयभीत करणे किंवा बेकायदेशीर कृत्य करण्यास भाग पाडणे.
शांतताभंग घडवून आणण्याच्या हेतूने केलेला अपमान
कोणत्याही व्यक्तीचा जाणीवपूर्वक अपमान करून तिला सार्वजनिक शांतता भंग करण्यास किंवा गुन्हा करण्यास प्रवृत्त करणे.
सार्वजनिक अपकृत्यास कारणीभूत ठरणारी खोटी विधाने किंवा अफवा पसरवणे
सार्वजनिक शांतता भंग होईल अथवा सैन्यात/समाजात विद्रोह होईल अशी खोटी विधाने किंवा अफवा पसरवणे.
अब्रूनुकसानी (मानहानी)
एखाद्या व्यक्तीची प्रतिष्ठा नष्ट करण्याच्या उद्देशाने तिच्याविरुद्ध खोटे आरोप करणे किंवा प्रसिद्ध करणे.
प्रसिद्ध एफआयआर शोधा
पोलीस ठाणे आणि तारीख निवडून शोधा. एफआयआरसेतू अधिकृत राज्य पोलीस पोर्टलवरून रेकॉर्ड शोधून देतो. राज्य पोलीस पोर्टल्स कायद्याच्या कलमांऐवजी पोलीस ठाण्यानुसार रेकॉर्ड्सची सूची तयार करतात.
कायदेशीर सल्ला नाही: एफआयआरसेतू फौजदारी प्रक्रियेची माहिती देतो आणि कोणाचीही बाजू घेत नाही. एफआयआरसेतू कोणत्याही प्रकरणात कायदेशीर सल्ला, प्रतिनिधित्व किंवा मत देत नाही. एफआयआर ही पोलिसांकडे नोंदवलेली प्राथमिक तक्रार असते, न्यायालयीन निकाल नव्हे. अधिकृत कायदेशीर प्रक्रियेसाठी मूळ कायदा पाहावा.