भारतीय न्याय संहिता (BNS) २०२३

कलम ३१८: फसवणूक आणि अप्रामाणिकपणे मालमत्ता देण्यास प्रवृत्त करणे

कोणत्याही व्यक्तीची फसवणूक करून तिला अप्रामाणिकपणे कोणतीही मालमत्ता देण्यास किंवा मौल्यवान दस्तऐवज बदलण्यास भाग पाडणे.

पूर्वीचे आयपीसी कलम ४१५ / ४२० (IPC 420)

वैधानिक वर्गीकरण

जामीन स्थिती
अजामीनपात्र (Non-Bailable - कलम ३१८(४))
दखलपात्रता
दखलपात्र गुन्हा (Cognizable)
तडजोड
तडजोडपात्र (Compoundable - न्यायालयाच्या परवानगीने)
कमाल शिक्षा
७ वर्षांपर्यंत कारावास आणि दंड (कलम ३१८(४)).

अटकेबाबत कायदेशीर संरक्षण आणि कलम ३५(३) बीएनएसएस

अनिवार्य कलम ३५(३) नोटीस आवश्यकता आणि न्यायालयीन निर्देश

बीएनएसएस कलम ३५(३) आणि सर्वोच्च न्यायालयाच्या अर्नेश कुमार मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार ७ वर्षांपर्यंत शिक्षेच्या गुन्ह्यांमध्ये थेट अटक करता येत नाही. तपास अधिकाऱ्याने लेखी कारणे नोंदवून नोटीस बजावणे सक्तीचे आहे.

न्यायिक संरक्षण नोंद: सर्वोच्च न्यायालयाच्या 'अर्णेश कुमार विरुद्ध बिहार राज्य' (२०१४) निकालातील मार्गदर्शक तत्त्वे आणि भारतीय नागरिक सुरक्षा संहिता (BNSS) २०२३ च्या कलम ३५(३) अन्वये, ७ वर्षांपेक्षा कमी शिक्षा असलेल्या गुन्ह्यांत लेखी कारणांशिवाय किंवा पूर्वसूचना न देता केलेली अटक बेकायदेशीर ठरते व संबंधित पोलीस अधिकारी शिस्तभंग आणि न्यायालयाच्या अवमानास पात्र ठरतात.

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

आयपीसी ४२० ऐवजी बीएनएसचे कोणते कलम आहे?
आयपीसी कलम ४२० (फसवणूक) च्या जागी आता भारतीय न्याय संहिता, २०२३ चे कलम ३१८(४) लागू होते.
बीएनएस ३१८(४) मध्ये अटकपूर्व जामीन (Anticipatory Bail) मिळतो का?
होय, अजामीनपात्र गुन्हा असल्याने अटकेची शक्यता असल्यास सत्र न्यायालयात किंवा उच्च न्यायालयात कलम ४८२ बीएनएसएस अन्वये अटकपूर्व जामिनासाठी अर्ज करता येतो.

प्रसिद्ध एफआयआर शोधा

पोलीस ठाणे आणि तारीख निवडून शोधा. एफआयआरसेतू अधिकृत राज्य पोलीस पोर्टलवरून रेकॉर्ड शोधून देतो. राज्य पोलीस पोर्टल्स कायद्याच्या कलमांऐवजी पोलीस ठाण्यानुसार रेकॉर्ड्सची सूची तयार करतात.

कायदेशीर सल्ला नाही: एफआयआरसेतू फौजदारी प्रक्रियेची माहिती देतो आणि कोणाचीही बाजू घेत नाही. एफआयआरसेतू कोणत्याही प्रकरणात कायदेशीर सल्ला, प्रतिनिधित्व किंवा मत देत नाही. एफआयआर ही पोलिसांकडे नोंदवलेली प्राथमिक तक्रार असते, न्यायालयीन निकाल नव्हे. अधिकृत कायदेशीर प्रक्रियेसाठी मूळ कायदा पाहावा.