मार्गदर्शक

खोट्या एफआयआरची धमकी दिल्यास काय करावे: पडताळणी आणि कायदेशीर उपाय

'एफआयआर दाखल केला आहे' अशा धमक्या दिवाणी वाद आणि खंडणीमध्ये वारंवार दिल्या जातात. वाद घालण्यापूर्वी किंवा वकील नेमण्यापूर्वी राज्य पोर्टलवर प्रत्यक्ष नोंद तपासणे हे पहिले पाऊल आहे.

FIRSetu टीमद्वारे५ मिनिटांचे वाचनअपडेट केले १८ सप्टेंबर २०२६

सार्वजनिक रेकॉर्डवरून धमकीची सत्यता तपासणे

आर्थिक वाद, भाडेकरू वाद आणि सायबर फसवणुकीत लोकांना घाबरवण्यासाठी 'तुमच्यावर एफआयआर झाला आहे' अशी धमकी दिली जाते. घाबरून पाऊल उचलण्यापूर्वी असा रेकॉर्ड खरोखर आहे का हे तपासणे गरजेचे आहे.

सामान्य वादांसाठी पोलीस कोणतीही गुप्त एफआयआर नोंदवत नाहीत. जर एफआयआर दाखल झाला असेल, तर तो संबंधित ठाण्याच्या अधिकृत रेकॉर्डवर नक्कीच असतो.

  • अधिकारक्षेत्र असलेले पोलीस ठाणे ओळखा: कथित वाद कोणत्या ठाण्याच्या हद्दीत घडला ते निश्चित करा.
  • ठाण्याचे प्रसिद्ध रेकॉर्ड्स शोधा: राज्य पोर्टलवर किंवा एफआयआरसेतूवर त्या तारखांमधील त्या ठाण्याच्या नोंदी तपासा.
  • कागदपत्रांची सत्यता तपासा: सायबर भामटे बनावट वॉरंट किंवा एफआयआरचे स्क्रीनशॉट पाठवतात. अधिकृत पोर्टलवर चार अंकी क्रमांक आणि वर्ष तपासा.
  • एनसी (अदखलपात्र नोंद) तपासा: किरकोळ वादात पोलीस अनेकदा फक्त एनसी नोंदवतात. एनसी म्हणजे एफआयआर नाही आणि त्यात न्यायालयाच्या आदेशाशिवाय अटक होऊ शकत नाही.

अटकेपूर्वीचे वैधानिक संरक्षण

७ वर्षे किंवा त्यापेक्षा कमी शिक्षेच्या गुन्ह्यांमध्ये थेट अटक करण्यास कायद्याने बंदी आहे. बीएनएसएस कलम ३५(३) (पूर्वीचे ४१A सीआरपीसी) आणि अर्णेश कुमार विरुद्ध बिहार राज्य (२०१४) खटल्यानुसार पोलिसांना लेखी हजेरी नोटीस देणे अनिवार्य आहे.

सर्वोच्च न्यायालयाने (सतिंदर कुमार अंतिल निकाल) स्पष्ट केले आहे की पोलिसांची नोटीस व्हॉट्सअॅप, एसएमएस किंवा ईमेलने पाठवता येत नाही; ती प्रत्यक्ष लेखी स्वरूपात मिळणे आवश्यक आहे.

अधिकृत पूर्व-नोंद (टाइमस्टॅम्प) तयार ठेवणे

जर तुम्हाला खंडणी किंवा खोट्या गुन्ह्याची धमकी दिली जात असेल, तर सर्व मेसेज, करार आणि पावत्या जपून ठेवा. तुम्ही किंवा तुमचे वकील ठाणे प्रभारी किंवा एसपींना लेखी अर्ज देऊन तो जनरल डायरीत नोंदवून घेऊ शकता.

यामुळे एक अधिकृत पूर्व-नोंद तयार होते, जी हे सिद्ध करते की तुम्ही कोणत्याही बदनामीकारक तक्रारीपूर्वीच पोलिसांना सावध केले होते.

एफआयआर दाखल झाल्यास कायदेशीर उपाय

जर खोट्या आरोपांखाली अजामीनपात्र एफआयआर दाखल झाला, तर कायद्यानुसार दोन प्रमुख न्यायिक मार्ग उपलब्ध आहेत:

ही केवळ कायदेशीर प्रक्रियेची माहिती आहे, कायदेशीर सल्ला नाही. तुमच्या प्रकरणासाठी वकिलाचा सल्ला घ्या.

  • अटकपूर्व जामीन: बीएनएसएस कलम ४८२ (पूर्वीचे ४३८ सीआरपीसी) अंतर्गत सत्र किंवा उच्च न्यायालयात अटकेपासून संरक्षणासाठी अर्ज.
  • उच्च न्यायालय रद्दबातल (क्वाशिंग): बीएनएसएस कलम ५२८ (पूर्वीचे ४८२ सीआरपीसी) अंतर्गत खोटी एफआयआर रद्दबातल करण्यासाठी याचिका.

हे सार्वजनिक प्रक्रियेचे स्पष्टीकरण आहे, कायदेशीर सल्ला नव्हे. वैयक्तिक प्रकरणासाठी वकिलांशी किंवा संबंधित पोलीस ठाण्याशी संपर्क साधावा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

पोर्टलवर न दिसणारी एफआयआर प्रत कोणी दाखवू शकते का?
पोर्टलवर न दिसणारी प्रत एकतर नुकतीच दाखल झालेली असू शकते किंवा बनावट असू शकते. २४ ते ७२ तासांत ठाण्याच्या रेकॉर्डवरून तिची खात्री होते.
पोलीस फोन किंवा व्हॉट्सअॅपवर अटक करू शकतात का?
नाही. अटकेसाठी पोलीस अधिकारी प्रत्यक्ष हजर असणे आवश्यक आहे आणि नोटीस इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीने देता येत नाही. असे फोन सायबर फसवणुकीचे लक्षण आहेत.
ठाण्यातील प्राथमिक चौकशी आणि एफआयआरमध्ये काय फरक आहे?
व्यावसायिक किंवा कौटुंबिक वादात गुन्हा घडला आहे का हे ठरवण्यासाठी पोलीस प्राथमिक चौकशी करू शकतात. या काळात कोणताही एफआयआर नसतो आणि कोणताही गुन्हा दाखल नसतो.

एफआयआर आता शोधा

पोलीस ठाणे आणि तारीख निवडा. एफआयआरसेतू अधिकृत रेकॉर्ड शोधून देतो.

एफआयआर शोधा

पुढे वाचा